CPI tháng 3/2026 lập đỉnh 5 năm vì cú sốc năng lượng và vận tải

Theo báo cáo kinh tế - xã hội quý I/2026 do Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố ngày 4/4, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3/2026 tăng 1,23% so với tháng trước và tăng 4,65% so với cùng kỳ năm 2025 - mức tăng theo năm cao nhất của tháng 3 trong 5 năm trở lại đây.

Trong mức tăng 1,23% so với tháng trước, có 9/11 nhóm hàng hóa và dịch vụ ghi nhận tăng giá, trong khi chỉ 2 nhóm giảm.

Động lực chính kéo CPI đi lên đến từ nhóm giao thông với mức tăng mạnh 12,85%, đóng góp tới 1,28 điểm phần trăm vào CPI chung, cao nhất trong các nhóm. Nguyên nhân chủ yếu là tác động từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, khiến giá nhiên liệu trong nước tăng vọt: dầu diesel tăng 57,03%, xăng tăng 29,72%. Chi phí nhiên liệu leo thang nhanh chóng lan tỏa sang lĩnh vực vận tải, đẩy giá vé máy bay tăng 23,19% và vận tải đường sắt tăng 13,92%.

Song song đó, nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng tăng 0,77% do áp lực từ chi phí đầu vào và giá năng lượng. Ở chiều ngược lại, sau cao điểm tiêu dùng Tết Nguyên Đán, nhu cầu hạ nhiệt đã khiến nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm 0,59%, góp phần phần nào kiềm chế đà tăng của CPI.

Tính chung quý I/2026, CPI bình quân tăng 3,51% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, nhóm nhà ở và vật liệu xây dựng dẫn dắt xu hướng với mức tăng 5,69% (làm CPI chung tăng 1,29 điểm phần trăm), tiếp theo là nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4.55%, chủ yếu do giá thịt lợn và chi phí ăn uống ngoài gia đình tăng trong dịp lễ Tết.

Đáng chú ý, lạm phát cơ bản tháng 3 tăng 0,47% so với tháng trước và tăng 3,96% so với cùng kỳ; bình quân quý I tăng 3,63%, cao hơn mức tăng CPI chung. Nguyên nhân là do yếu tố lương thực – vốn có xu hướng kìm hãm CPI – lại không được tính trong lạm phát cơ bản.

Ở chiều tích cực, nhóm thông tin và truyền thông giảm 0,20% nhờ nguồn cung thiết bị dồi dào và cạnh tranh mạnh giữa các nhà phân phối, qua đó góp phần ổn định mặt bằng giá.

Bên cạnh đó, thị trường vàng và ngoại tệ ghi nhận những biến động đáng chú ý. Trên thị trường quốc tế, giá vàng bình quân đến ngày 28/3 giảm 2,27% so với tháng trước, xuống còn 4.909,01 USD/ounce do áp lực chốt lời và dòng tiền chuyển sang đồng USD. Ngược lại, trong nước, giá vàng vẫn tăng 1,54% so với tháng trước và tăng tới 82,77% so với cùng kỳ năm trước, chủ yếu do yếu tố tâm lý và điều chỉnh từ phía doanh nghiệp.

Đối với tỷ giá, đồng USD trong nước biến động cùng chiều với thị trường quốc tế. Trên thị trường tự do, giá USD bình quân quanh mức 26.315 VND/USD. Việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) duy trì lãi suất cao (3,5%–3,75%) cùng nhu cầu trú ẩn trước rủi ro địa chính trị đã khiến chỉ số giá USD trong nước tăng 0,72% trong tháng 3 và tăng 2,58% tính chung quý I/2026.

Nguồn: vneconomy